Người mới viết thường cố tìm giọng văn riêng nhất
Giai đoạn mới tập tành viết lách, mình thường xuyên có ý nghĩ là mình phải có giọng văn riêng, kiểu viết mà ai đọc cũng sẽ nhận ra đây là bài của mình. Nên mình đã cố đi tìm điều đó. Đôi khi mình đọc bài viết của người khác, mình cảm thấy hay và có chất riêng quá. Rồi mình tự so sánh với bài của mình, sao bài mình viết cứ bình thường và nhạt nhẽo.
Mãi sau này mình mới nhận ra, những người mới tập viết là những người ‘ám ảnh’ với việc đi tìm giọng văn riêng nhất. Còn những người đã viết lâu năm mà mình biết, họ hiếm khi nhắc đến nó. Họ chỉ đơn giản là viết thôi.
Giọng văn riêng là sự tổng hợp của nhiều yếu tố
Theo thời gian, khi đọc nhiều hơn và viết nhiều hơn, mình nhận ra một điều: những gì chúng ta viết ra chịu ảnh hưởng từ nhiều thứ. Từ những điều mình đọc, cách mình suy nghĩ về một vấn đề, đến những trải nghiệm sống cá nhân, thói quen viết lâu ngày cũng dần hình thành một nhịp điệu riêng trong câu chữ.
Có giai đoạn mình đọc rất nhiều tác phẩm của một tác giả. Đến mức mà khi viết, dù không cố ý sao chép họ, nhưng cũng vô tình có những chi tiết hơi giống. Như cách dùng từ, cách dẫn dắt câu chuyện hay cách kết thúc một bài viết. Lúc đầu mình hơi khó chịu với điều này, vì nghĩ rằng như vậy là mình đang bắt chước.
Nhưng thật ra đó là điều khá tự nhiên. Chúng ta thường học hỏi mọi thứ bằng việc quan sát và lặp lại, chịu ảnh hưởng từ những người đi trước. Viết cũng vậy, những người mình đọc nhiều, những bài viết mình yêu thích, ít nhiều sẽ để lại dấu vết trong cách mình viết.
Dần dần những yếu tố ảnh hưởng đó sẽ hoà trộn vào cách suy nghĩ của mình, với những trải nghiệm đời sống của riêng mình. Và khi càng viết nhiều, mình càng nhận ra những dòng chữ mình viết rất tự nhiên, không còn giống với ai nữa. Nó chỉ đơn giản là diễn đạt điều mình nghĩ theo cách của mình.
Thế nên, giọng văn riêng không phải là thứ có sẵn rồi chờ mình đến bắt lấy. Nó là kết quả của một quá trình tích luỹ và hình thành qua những gì bạn đọc, những điều bạn quan sát, những gì bạn sống, những lần viết đi viết lại trong một thời gian dài.
Giọng văn riêng xuất hiện khi bạn ngừng cố viết hay
Khi mình cố viết hay, các bài viết của mình lại càng giống nhau và đôi khi giống với các bài viết khác trên mạng. Khi mình cố viết cho sâu sắc, chọn những từ ngữ bóng bẩy và trau chuốt, bài viết có vẻ hơi gượng gạo. Nó không hẳn là dở, nhưng nó không chân thật, không phải là mình.
Mình nhận ra điều này trong một lần mình đọc lại các bài viết cũ và thấy chúng hơi xa lạ. Câu từ rất trau chuốt nhưng nó không phải là cách mà mình nghĩ và diễn đạt.
Giọng văn riêng chỉ lộ diện khi mình ngừng cố gắng gây ấn tượng. Khi mình không còn bận tâm quá nhiều đến việc câu chữ có đủ “hay” hay không, bài viết lại trở nên nhẹ nhàng hơn. Mình bắt đầu viết theo cách gần với cách mình nghĩ trong đầu. Có những câu đơn giản, có những đoạn không quá cầu kỳ, nhưng lại khiến mình cảm thấy chân thật với bản thân hơn.
Và chỉ khi mình thả lỏng, viết một cách tự nhiên, thành thật với suy nghĩ của mình, giọng văn ấy mới dần lộ ra.
Đọc thêm: Viết dở có đáng sợ không?
Chỉ những điều chân thật còn ở lại
Cuối cùng, giọng văn riêng không phải là thứ mình có thể ngồi xuống và quyết định rằng từ hôm nay mình sẽ viết theo cách này hay theo giọng điệu kia.
Nó chỉ âm thầm hình thành trong quá trình mình đọc, mình sống và mình viết. Có những bài mình viết rất bình thường, không cố gắng làm cho nó đặc biệt. Nhưng khi đọc lại sau một thời gian, mình nhận ra đó chính là cách mình nhìn một vấn đề, cách mình suy nghĩ và cách mình kể lại mọi thứ.
Có lẽ giọng văn riêng không nằm ở việc viết hay đến đâu. Nó nằm ở việc mình có đủ thành thật với suy nghĩ của mình hay không. Và khi mình viết một cách chân thành, không cố gắng trở thành ai khác, những dòng chữ ấy tự nhiên sẽ mang theo bản sắc của chính mình.
Mình là Huỳnh Trang, mình đang trên hành trình học và thực hành để trở thành người chấp bút và biên tập sách. Trang hiện là thành viên của team Án Thư và cũng đang tham gia một dự án chấp bút thực tế.
