Bình thường hóa việc ai cũng trải qua giai đoạn viết dở
Viết, về bản chất không phải là việc tạo ra những câu chữ hoàn hảo ngay lúc đầu, mà là quá trình đi từ những ý tưởng mơ hồ, hỗn độn đến rõ ràng. Cũng giống như việc tập gym, những ngày đầu cơ thể bạn sẽ rất vụng về, yếu ớt. Hay việc học đàn, những phím ban đầu lúc nào cũng chênh chao và lạc nhịp.
Trong cuốn sách Bird by Bird, nhà văn Anne Lamott đã đưa ra khái niệm tạm dịch là “Bản thảo đầu tiên tệ hại”. Bà khẳng định ngay cả những nhà văn lừng lẫy nhất mà bà ngưỡng mộ cũng không thể viết ra những ‘lời vàng ngọc’ ngay lần đầu cầm bút. Những lần đầu tiên viết, bạn được phép sai, được phép dở, đó là điều kiện cần của quá trình sáng tạo.
Khi ý tưởng có cơ hội được phát triển thành một đoạn văn dù cho ngây ngô, nhưng bạn có thể gọt giũa nó được. Khi đã có bản thảo thứ nhất, mới có nền để tạo ra bản thảo thứ 2, thứ 3 ngày càng rõ ràng và rành mạch hơn.
Thật ra chúng ta không sợ viết dở, chúng ta sợ bị đánh giá
Nếu nghĩ kỹ lại, có khi điều làm mình sợ không phải là viết dở, mà là sợ bị người ta thấy mình viết chưa hay. Mình nghĩ ai cũng từng trải qua cảm giác này rồi. Viết thực chất là việc lấy hết suy nghĩ của mình ra bên ngoài để người khác đọc, hiểu, phân tích, đánh giá thậm chí là phán xét. Và chúng ta thì không ai thích bị nhìn thấy khi mình chưa đủ tốt, chưa đủ đẹp, phải không?
Chính vì vậy mà ‘tôi viết dở’ trở thành một lý do hợp lý khiến bạn mãi trì hoãn chưa dám viết. ‘Đợi mình đọc nhiều thêm một chút’, ‘đợi vốn từ phong phú hơn’, hay ‘đợi mình học kỹ thuật nọ, công thức kia’ rồi mình sẽ viết.
Có một điều mình nhận ra sau 1 thời gian luyện viết, là phần lớn mọi người sẽ không để ý đến mình nhiều như mình tưởng. Ngay cả khi họ dành thời gian để đọc, họ cũng không rảnh để đánh giá từng câu chữ của mình.
Thế nên, vấn đề không phải là kỹ năng viết mà là mình phải chấp nhận mình chưa giỏi và dám cho mọi người thấy ‘tôi chưa giỏi và tôi còn đang học viết’.
Không dám viết mới là điều thực sự đáng sợ
Khi bạn không đặt bút viết, những ý tưởng tuyệt vời, những câu chuyện hay ho sẽ mãi ở trong đầu bạn. Thời gian trôi qua, chúng trôi tuột đi và biến mất mãi mãi. Bạn không viết ra cũng đồng thời bạn giết chết câu chuyện đó.
Tiếp theo, bạn không viết ra, dĩ nhiên bạn không có phản hồi. Không ai góp ý, bạn không có gì để chỉnh sửa và cải thiện. Viết dở để được góp ý, mình sẽ làm tốt hơn ở những bài sau. Nhưng không viết thì kỹ năng viết của bạn sẽ mãi là số 0 tròn trĩnh.
Cuối cùng, không viết ra bạn sẽ không có tiếng nói. Trong thời đại số này, mình hiểu rằng nếu không chủ động tạo nội dung, mình sẽ không thể diễn đạt được bản thân. Mình cũng sẽ bỏ lỡ những cơ hội được người khác lắng nghe và hiểu mình, lỡ cơ hội kết nối với những người cùng tần số.
Đọc thêm: Có phải cứ đọc nhiều là viết tốt?
Cách duy nhất để vượt qua nỗi sợ là viết
Vậy nên, để không sợ viết dở nữa thì cứ viết thôi. Nếu chưa đủ lực, có thể bắt đầu với đoạn ngắn 100 từ, rồi 300 từ, 500 từ. Hãy bắt đầu với những điều thường nhật xung quanh bạn, điều nhỏ nhất bạn quan sát được, trải nghiệm được. Vốn dĩ những điều chân thật, tự nhiên là những thứ dễ cảm nhất.
Chẳng hạn như hôm nay bạn đã nghĩ gì, bạn có đọc được gì hay ho không, bạn đã gặp ai, người đó có gì thú vị không? Hãy kể lại, tả lại một cách tự nhiên, dần dần bạn sẽ quen với điều đó. Viết đủ nhiều bạn sẽ cảm thấy viết không phải là cái gì quá to tát.
Và bạn cũng có quyền chọn công khai hay giữ chúng cho riêng mình, miễn là bạn thấy thoải mái với điều đó. Điều quan trọng là bạn đã viết ra. Nếu bạn muốn viết tốt hơn, hay hơn, hãy đưa bài viết cho người khác đọc và mạnh dạn nhận phản hồi, đánh giá. Bạn cũng có thể tìm cho mình một người dạy viết, một mentor đủ chuyên môn và phù hợp. Như mentor của mình là tác giả kiêm blogger Hải Dương, bạn có thể tìm hiểu thêm.
Chất lượng là quá trình kết tinh của số lượng
Chúng ta vẫn hay nghe câu nói quen thuộc “chất lượng hơn số lượng”. Câu này chỉ đúng khi bạn đã đi đủ xa, viết đủ nhiều. Ở giai đoạn đầu trong viết lách, số lượng chính là con đường duy nhất dẫn tới chất lượng.
Đừng yêu cầu quá cao với những bản thảo đầu tiên, chúng là những bản nháp thô để tạo nên những gia tài câu chữ sau này của bạn. Mỗi dòng bạn viết ra đều góp phần khiến bạn dần trở thành người viết tự tin hơn.
Vì vậy, hãy cứ viết dở đi, viết thật nhiều, viết đến khi nỗi sợ bị phán xét biến mất, chỉ còn lại niềm vui viết lách của chính mình.
