Những năm trở lại đây, có bao giờ bạn ngồi nhìn vào màn hình máy tính trắng toát, đôi tay đặt lên bàn phím muốn viết gì đó nhưng lại không biết gõ gì, rồi vô thức mở một tab mới và gõ lệnh yêu cầu AI viết giúp bạn một đoạn văn hay một bài viết. Tôi cá là ai trong chúng ta cũng đã từng như thế.
Tôi nghĩ rằng chúng ta đang sống trong một giai đoạn quá đỗi lạ kỳ. Khi mà chỉ cần một câu lệnh ngắn được enter, vài giây thôi, thuật toán trả về một bài viết chuẩn chỉnh, câu cú mượt mà, từ ngữ sắc bén. Một sự tiện lợi vô cùng quyến rũ khiến tôi nhiều lần tự hỏi: Nếu AI đã viết được hay và nhanh như thế, tại sao tôi phải ngồi còng lưng, vắt óc nghĩ và gõ từng chữ một? Liệu điều đó có là vô nghĩa?
Tôi trăn trở và tôi nghĩ nhiều về điều đó, tôi cũng sợ: sợ mình sẽ bị cuốn theo những gì nhanh và tiện, sợ mình bị AI thay thế,… nhưng tôi cũng thấu rõ 1 điều quan trọng: chúng ta không chỉ được định hình bởi những điều mình chọn làm mà cả những điều mình chọn không làm.
Và tôi đã chọn viết như một con người…
Đọc thêm:
Tại sao cuộc sống vẫn ổn nhưng bạn lại thấy trống rỗng?
Viết giúp tôi rèn tư duy và giữ bản sắc cá nhân
Cũng chính việc có được bài viết một, hai ngàn chữ trông có vẻ hay hay sau vài giây gõ lệnh đã khiến chúng ta nhường hết việc suy nghĩ cho công nghệ, việc lười viết, lười tư duy cũng âm thầm làm suy giảm trí tuệ của chúng ta. AI cũng khó mà có thể viết ra được giọng điệu của riêng bạn, cũng đúng thôi, làm sao nó có thể biết được bạn hay dùng từ nào, ngắt câu ra sao, bạn là người miền Nam hay Bắc bộ, bạn hài hước hay nghiêm túc, và bạn cũng không hay dạy đời như nó,…
Nên là, việc tự viết giống như một bài tập gym cho não bộ, các nếp nhăn não tư duy đều đặn và bền bỉ dần sẽ tạo nên một bộ não khỏe mạnh và nhạy bén.
Quy trình 4 bước tự tay hoàn thiện bài viết
Viết là một kỹ năng có thể rèn giũa được, không phải là một món quà trời ban. Sau đây là 4 bước mà bạn có thể tham khảo:
Bước 1: Viết tay bản thảo thô
Ở đây, tôi giữ mình ở xa máy tính và điện thoại, trước mặt tôi chỉ là cuốn sổ và cây viết. Việc này khiến tôi phần nào dám viết mà không lo sai, dở, không lo bị giám sát, bị phán xét.
Mục tiêu của tôi là viết đầy càng nhiều trang giấy càng tốt, có khi tôi chỉ viết 1 trang khổ a5, cũng có khi là 2 hay 3 trang. Tôi viết bất chấp, không cần đúng chính tả, ngữ pháp, thông tin,… trong đầu tôi nghĩ được gì tôi sẽ cố viết hết ra thứ đó. Tôi viết nhanh đến mức mỏi cả ngón tay cầm bút, như cứ sợ sẽ không theo kịp với dòng suy nghĩ của mình. Sau đó, tôi ngừng viết và nhìn lại trang giấy đầy hỗn độn, gạch xoá chi chít, câu chữ ngoằn ngoèo nhưng lại thấy thỏa mãn vô cùng.
Bước 2: Gõ lại vào máy tính
Vậy là tôi đã có một đống nguyên liệu thô từ cuốn sổ tay, tôi cần gõ lại vào máy tính. Nhưng tuyệt đối không sửa, không biên tập. Tôi chỉ đơn giản là đánh máy lại những gì đã viết trên giấy vào máy tính. Vậy thôi. Việc này nghe có vẻ như mất thời gian, nhưng thực ra nó bắt tôi phải đọc lại bài viết của mình một lần nữa nhưng chậm hơn lần đầu.
Bước 3: Biên tập
Trong trường hợp bài viết không gấp xuất bản, tôi sẽ “ngâm” nó khoảng 2 ngày rồi mới quay lại biên tập. Việc này khiến gần như sắp quên những gì mình viết, và sẽ biên tập nó như bài của ai đó khác chứ không phải của mình. Nghĩa là cũng sẽ có thêm một chút khách quan và rõ ràng hơn.
Và điều thú vị là sẽ có lúc tôi tự nhăn mặt, cau mày trước những từ mình dùng, những dòng mình viết, rồi xoá bỏ chúng, thay thế từ khác, viết lại. Đoạn này lan man quá, diễn đạt lại cho gọn gàng hơn hay câu này khô khan quá cần cảm xúc nữa. Cứ như vậy đấy, tôi tự chơi với câu chữ của mình.
Bước 4: Xuất bản
Bạn biết không? Không cần quá hoàn hảo để bài viết được xuất bản đâu. Mà một bài viết chưa được xuất hiện gần như là một bài viết chưa tồn tại. Nên là hãy cứ công khai nó đi, người cần nó sẽ đọc, người không cần họ sẽ lướt qua.
Nếu quá bế tắc, hãy tự cứu mình bằng một câu chân lý
Tôi nghĩ rằng ai trong chúng ta cũng từng trải qua hàng giờ liền ngồi mà không viết được. Đầu óc trống rỗng, hoặc cũng có thể là quá nhiều suy nghĩ đan xen. Những lúc như thế hãy làm theo lời của đại văn hào Hemingway: “Write one true sentence”
Những lúc bí ý tưởng, đừng cố nghĩ đến những điều quá cao siêu, to tác. Cứ bắt đầu với những câu chân thật đơn giản, rõ ràng và súc tích, chúng là điểm tựa để bạn dần hoàn thành một tác phẩm hoàn chỉnh.
Cuối cùng, tôi biết rằng ai cũng có thể viết, (ý tôi là viết như một con người). Nhưng không phải ai cũng dám bắt đầu, bởi vì điều này không dễ dàng, nhất là trong bối cảnh bấm lệnh – nhận bài viết như ngày nay. Chúng ta có quyền chọn, nhưng dù là bạn viết hay máy viết thì cũng cần cố hết sức giữ sự chân thật trong câu chuyện của mình. Tôi là Huỳnh Trang – người yêu đọc sách và viết lách, hiện là chấp bút sách và biên tập sách tự do. Nếu bạn cần hỗ trợ trong việc đọc hoặc viết, hoặc có dự án muốn hợp tác, đừng ngại liên hệ với Trang nhé.
